Bạn gấp sách lại và thấy rất nhiều đoạn đã được tô màu. Một tháng sau, khi cần tìm một ý để dùng, bạn vẫn phải lật lại gần như từ đầu. Ghi chú không cần nhiều hơn; điều cần thiết là để lần sau biết mình đã lưu gì và tìm lại ở đâu.
Một ghi chú hữu ích có thể chỉ gồm ý chính bằng lời của bạn, lý do nó đáng giữ và vị trí trong sách. Nếu muốn hành động, thêm một việc nhỏ để thử. Cách này phù hợp khi đọc để học hoặc giải quyết vấn đề; bạn hoàn toàn có thể đọc để thư giãn mà không ghi gì.
Trước khi ghi: chọn điều mình cần tìm
Trước một buổi đọc, tự hỏi: “Tôi muốn hiểu gì hoặc làm gì sau khi đọc?” Ví dụ, bạn đang tìm cách chuẩn bị một cuộc họp ngắn. Bạn không cần ghi toàn bộ chương về giao tiếp; hãy chú ý tới ý giúp bạn xác định mục đích, người tham gia hoặc việc cần quyết định.
Nếu chưa có câu hỏi, hãy đọc một vài trang rồi chọn điều làm bạn tò mò. Cornell Learning Strategies Center đề xuất xác định mục đích và cách dùng thông tin trước khi đọc; bạn có thể điều chỉnh việc này theo loại sách và thời gian mình có.
Đánh dấu ít hơn, giải thích nhiều hơn
Khi thấy một đoạn có ích, đánh dấu vị trí để quay lại. Khi muốn giữ lại ý đó, thử viết một câu: “Ý này nói gì?” và, nếu cần, “Nó liên quan đến việc của tôi thế nào?”. Không cần diễn đạt như tác giả. Nếu bạn muốn lưu nguyên văn, đặt đoạn trích trong dấu ngoặc kép và ghi rõ trang để sau này không nhầm với ý của mình.
Đánh dấu không phải một cuộc thi. Nếu gần như cả trang đều quan trọng, hãy ghi một câu hỏi ở lề hoặc đánh dấu đầu đoạn thay vì tô thêm màu. Khi muốn hiểu lại, quay về ngữ cảnh gốc: một câu đứng riêng có thể bỏ mất điều kiện mà tác giả đã nói ở đoạn trước.
Mẫu ghi chú bốn dòng
Đây là ví dụ giả định sau khi đọc một đoạn về việc chuẩn bị cuộc họp, trong một cuốn sách giả định:
- Câu hỏi: Cuộc họp này cần quyết định điều gì?
- Ý chính: Xác định quyết định cần đưa ra trước khi mời mọi người.
- Nguồn: Sách giả định “Làm việc cùng nhau”, chương 2, trang 18.
- Việc thử: Viết mục tiêu cuộc họp vào lời mời tiếp theo.
Với sách điện tử không có số trang cố định, ghi tên chương và đánh dấu vị trí trên thiết bị nếu có. Bạn không bắt buộc điền đủ bốn dòng. Nếu đang đọc để tìm hiểu một chủ đề, một câu hỏi và vị trí trang có thể là đủ; nếu muốn áp dụng, dòng “việc thử” giúp chuyển ý thành bước cụ thể. Ghi thêm “cần kiểm chứng” trong ghi chú riêng khi sách đưa ra một số liệu mà bạn chưa tìm được nguồn gốc.
Chọn giấy hay ứng dụng?
Chọn cách giúp bạn ghi nhanh và tìm lại thuận tiện. Sổ giấy dễ đặt cạnh sách; hãy ghi tên sách và số trang nhất quán. Ứng dụng tiện tìm theo từ khóa và lưu liên kết; hãy đặt tên ghi chú rõ để không tạo thêm một kho khó tìm. Bạn có thể dùng cả hai: ghi trên giấy khi đọc và chuyển những ý thật sự cần vào một nơi tra cứu.
Cornell gợi ý người đọc tài liệu số có thể dùng tính năng ghi chú trên nền tảng hoặc giấy bút. Hãy thử cách hợp với thiết bị và hoàn cảnh của bạn, thay vì mặc định một công cụ phù hợp với mọi người.
Sau khi đọc: để dành một lối quay lại
Một nhãn đánh dấu và vài dòng ghi chú là đủ để quay lại.
Trước khi cất sách, chọn một hoặc hai ghi chú mà bạn muốn tìm lại. Đặt chúng vào nơi quen thuộc với tên sách và từ khóa bạn có thể nhớ, chẳng hạn “cuộc họp — câu hỏi cần quyết định”. Khi dùng lại, mở trang gốc để kiểm tra ngữ cảnh, nhất là trước khi dẫn nguồn hoặc chia sẻ một khẳng định.
Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy thử với một đoạn trong buổi đọc tới: ghi một câu bằng lời mình và vị trí trang. Đọc sách chủ động đi từ câu hỏi trước khi đọc đến cách nhìn lại sau một chương; ghi chú là một phần nhỏ của quá trình đó.
